POSTĘPUJĄCE PROCESY

Postępujące procesy integracji i wspólna polityka ekonomiczna, socjalna czy po­lityka zatrudnienia przyczyniły się do zwiększenia otwartości europejskiego sektora publicznego. Wzrosło zainteresowanie firm europejskich informacjami dotyczącymi problematyki zatrudnienia. Jak wykazują badania przeprowadzone w 1998 r., 58% firm rynku Unii Europejskiej uważa, że lepszy dostęp do informacji pozwoliłby im rozszerzyć swoją działalność w Unii. Ponad 66% firm wyraża potrzebę uzyskiwania precyzyjnych informacji na temat procedur administracyjnych Unii, a 25% sądzi, że przeszkody w handlu czy działalności produkcyjnej mogą być spowodowane niedo­stateczną informacją na temat zasad obowiązujących we Wspólnocie.

WSZYSTKIE INSTYTUCJE

Proces ten nie może tworzyć barier w dostępie obywateli Wspólnoty do informacji publicznych na żadnym ze szczebli administracji i instytucji służby publicznej.  Wszystkie instytucje Unii Europejskiej rozwijają elektroniczne formy informacji przez wspólny serwer. W ramach struktury PRINCE zostały opracowane trzy prio­rytetowe akcje informacyjne Unii: strony WWW zatytułowane Building Europę Together poświęcone problematyce integracyjnej, strony informujące o problemach wynikających z wprowadzenia eurooraz podejmujące kwestie dialogu z obywate­lami Wspólnoty i biznesem.

 

DECYDUJĄCE W PROCESACH

W pro­cesach tych decydujące miejsce zajmuje informacja naukowa i techniczna, a przede wszystkim jej zrozumienie, docenienie oraz wykorzystywanie przez twórców postępu i decydentów.  Problemów efektywnego upowszechniania i wykorzystywania informacji na­ukowej nie można zrozumieć i rozpatrywać w odniesieniu tylko do jednego kraju. Niezbędne jest zrozumienie związków natury merytorycznej, socjologicznej i psy­chologicznej między działalnością informacyjną a międzynarodowym podziałem pracy, gdyż w niektórych dziedzinach zachodzić będą nawet w Unii Europejskiej elementy rywalizacji.

CECHY WIEDZY

Te właśnie cechy wiedzy win­ny być uwzględniane również w działalności informacyjnej, która z tych właśnie po­wodów nie może być prowadzona okazjonalnie i pasywnie. Tradycyjne sposoby zabezpieczenia wartości gospodarczej wiedzy, np. przez uzy­skanie patentu lub w ramach prawa autorskiego, uwzględniają te wymogi, określając odpowiedni tryb postępowania oraz zakres obowiązywania ochrony. Uwarunkowania te sprawiają, że opisy wynalazku i dokumentacja patentowa są najważniejszymi źródłami informacji w każdej dziedzinie techniki, a informując o wynikach prac na­ukowo-badawczych i przedstawiając je w postaci nowych rozwiązań, wyprzedzają inne źródła o kilkanaście miesięcy, a nawet kilka lat.

NIE BEZ PRZYCZYNY

Nie bez przyczyny sprawy te doczekały się obecnie kompleksowego uregulowa­nia na podstawie Ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. — Prawo własności przemysło­wej i Ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 roku — O rzecznikach patentowych, które opublikowane zostały w Dzienniku Ustaw nr 49 z 2001 r., w poz. 508 i 509.W celu zapewnienia pełnej efektywności wspomnianych procesów muszą być spełnione trzy podstawowe warunki.Warunkiem pierwszym jest prawne zabezpieczenie osiągnięć jako własności prywatnej.   Wiedza o potencjalnej wartości gospodarczej winna być chroniona przed nieuprawnionymi i zabezpieczona szybko, gdyż ze swej natury jest ona wciąż poszu­kiwana przede wszystkim przez „konkurentów”, a z drugiej strony jest nietrwała i przemijająca (tzw. moralne zestarzenie się wiedzy).

PODSTAWOWA WIEDZA

Własność inte­lektualna jest tak ważna jak własność materialna, a w wielu przypadkach wyraźnie ją przewyższa.Podstawowa wiedza w tym zakresie jest niezbędnym warunkiem nie tylko pro­wadzenia odpowiedniej, proinnowacyjnej polityki naukowej i gospodarczej, lecz także zapewnienia właściwej ochrony własnym rozwiązaniom wynalazczym i prze­ciwdziałania naruszeniom obcych — chronionych na naszym i innych rynkach pa­tentów i innych zastrzeżonych rozwiązań. Jest także niezwykle dynamicznym czyn­nikiem pobudzającym i uaktywniającym rozwój myśli technicznej oraz działalność twórczą, a w określonych warunkach—umożliwiającym nawet legalne i bezkonflik­towe wykorzystywanie zastrzeżonych rozwiązań lub ich obejście, co jest często wykorzystywane w procesach efektywnego wspomagania prac twórczych, upo­wszechniania i wdrażania postępu naukowo-technicznego.

FUNKCJE WIEDZY

Tak więc funkcje wiedzy w społeczeństwie przeszły zasadniczą ewolucję, a sama produkcja wiedzy stała się działalnością gospodarczą, o mierzalnych nakładach i wy­nikach. Poszczególne państwa i przemysły, a przede wszystkim właściciele chronio­nych wynalazków i innowacyjnych rozwiązań konkurują o maksymalne zyski z ich sprzedaży i występują we wspomnianej już podwójnej roli: naukowców-twórców i menedżerów-handlowców. Zmiany te muszą oddziaływać również na istotę, sens, zadania i organizację działalności informacyjnej, o czym nie zawsze się pamięta, ma­jąc na uwadze tylko swobodny przepływ informacji tzw. wolnej, niezawłaszczonej, 0   przecenianej z reguły wartości dla bieżących potrzeb praktyki i postępu.

W ŚWIETLE KOMERCJALIZACJI

W świetle komercjalizacji nauki osią­gnięcia te są dobrami zawłaszczonymi, mają walory strategiczne i coraz częściej stanowią samodzielny przedmiot wymiany, czy to jako wynalazki i patenty, wiedza technologiczna typu know-how, czy jako dokumentacja techniczna, znaki zastrze­żone lub prawa autorskie.    Socjologowie nauki porównują zachowania naukowców inwestujących swój potencjał intelektualny w badania, dzięki którym spodziewają się polepszenia swej pozycji naukowej, do zachowania inwestorów, którzy dzięki przemyślanym lokatom kapitału oczekują wzrostu swojej pozycji rynkowej, tym bardziej, że zdobywanie środków na badania coraz częściej łączy się ze zdolnością do rynkowej eksploatacji rezultatów badań, co jeszcze bardziej upodabnia naukowców do menedżerów i przedsiębiorców.

SZCZEGÓLNE ZNACZENIE

Problemy te mają szczególne znaczenie i muszą być brane pod uwagę w warunkach tworzenia wspólnot europejskich, gdyż w wyniku powszechnej komercjalizacji na­uki nawet informacja jest obecnie towarem. Wobec tego twórcy rozwiązań innowa­cyjnych, oprócz starań o uznanie w środowisku, a w sferze nauki m.in. w celu zdo­bywania odpowiednich stopni i tytułów naukowych, usilnie dążą do zapewnienia sobie autorstwa wyników swoich opracowań, a następnie aktywnie uczestniczą w sprzedaży swej wiedzy, umiejętności i praw. Zapewniają im to traktaty Unii Europejskiej, które mimo że — w ramach tzw. czterech wolności — gwarantują swobodny przepływ siły roboczej, towarów, usług i kapitałów między państwami członkowskimi, to jednak nie gwarantują; swobodnego przepływu informacji o     najnowszych rozwiązaniach, innowacjach.

OCHRONA WŁASNOŚCI

Ochronie tych praw sprzyja fakt, iż innowacyjne rozwiązania w nauce, technice, kulturze i pozostałych dziedzinach po spełnieniu określonych warunków — podlegają zawłaszczeniu na rzecz ich twórców i ochro­nie przed niedozwolonym ich wykorzystywaniem przez nieuprawnionych, na mocy obowiązującego ustawodawstwa oraz porozumień międzynarodowych, w tym norm prawa autorskiego, prawa własności przemysłowej, prawa zwalczania nie­uczciwej konkurencji itd. Prawa ochrony własności intelektualnej mają też decydujący wpływ na procesy wdrażania, czyli bezpośredniego zastosowania w praktyce, a także upowszechnia­nia osiągnięć nauki i techniki oraz na-działalność informacyjną w tym zakresie.